res:
Funkcje wątroby - do czego jest potrzebna i co oznacza jej ból

Funkcje wątroby – do czego jest potrzebna i co oznacza jej ból

Dodaj komentarz

Wątroba to nasz największy organ. Waży prawie dwa kilogramy i jest niezwykle ważna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jej głównym zadaniem jest pochłanianie i neutralizowanie trucizn w naszym organizmie, a także produkowanie żółci, która wykorzystywana jest do trawienia tłuszczów.

Położenie wątroby

Gdzie jest wątroba w naszym organizmie? Używając naukowego języka powiemy, że wątroba leży w prawym podżebrzu pod przeponą sięgając także górnego nadbrzusza i lewego podżebrza. Mówiąc prościej, narząd ten znajduje się pod przeponą i nad żołądkiem po prawej stronie nadbrzusza.

Budowa wątroby

Wątroba zbudowana jest z czterech płatów:

  • prawego
  • lewego
  • czworobocznego
  • ogoniastego

Wątroba składa się w 70% z hepatocytów, czyli tzw. komórek wątrobowych, a także z komórek wrzecionowatych i gwiazdkowatych oraz lipocytów, gromadzących tłuszcz. Narząd ten jest bardzo mocno ukrwiony (w jednej chwili może się w niej znajdować nawet 15% krwi całego organizmu). Komórki wątrobowe w większości pokryte są otrzewną, czyli błoną surowiczą.

gdzie leży wątroba

Wątroba – funkcje pełnione w organizmie

Wątroba pełni wiele różnych funkcji w naszym organizmie. To właśnie tu dochodzi do przemian składników odżywczych dostarczanych wraz z pokarmem. Wątroba wytwarza i gromadzi glukozę, pełniąc rolę zbiornika naszego podstawowego materiału energetycznego, a także wytwarza blisko 85% wszystkich białek znajdujących się w osoczu krwi. Powstają w niej również aminokwasy niezbędne do przeprowadzania dalszych syntez.

Najwięcej pracy wątroba wykonuje w związku z tłuszczami. To tam ulegają one przekształceniom w lipoproteiny i cholesterol, z którego powstaje żółć, niezbędna w dalszym procesie trawienia tłuszczów w jelicie. W ciągu doby wytwarzane jest około 500-1000 ml tej cennej substancji. Bez wątroby organizm nie byłby także w stanie wchłaniać witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K).

Wątroba służy nam także jako magazyn wielu cennych substancji. W narządzie tym gromadzi się witamina A, D, B12 oraz żelazo.

Jedną z najważniejszych funkcji wątroby jest jej zdolność do neutralizowania toksyn dostarczanych do organizmu. To tu rozkładany i neutralizowany jest alkohol i amoniak, a także wytworzone w zbyt dużych ilościach hormony i zanieczyszczające ciało leki i antybiotyki. Dodatkowo, wątroba pochłania różnego rodzaju cząstki pochodzące z tkanek i przedostające się do organizmu z zewnątrz. Trafiają tu fragmenty komórek, uszkodzone białka, wirusy, grzyby, bakterie i pasożyty. Ulegają one degradacji w makrofagach wątrobowych.

Są to najważniejsze funkcje wątroby w organizmie. Oprócz wyżej wymienionych, narząd ten ma jeszcze wiele innych, mniej zauważalnych, ale nie mniej ważnych zadań.wątroba funkcje

Jak dbać o wątrobę?

Wątroba nie ma łatwego życia. Jej komórki wykonują bardzo niewdzięczną pracę, więc warto nie dodawać im dodatkowej roboty. Żeby nasz narząd pozostawał sprawy przez długi czas, warto przestrzegać następujących zaleceń:

  • Tłuszcz roślinny jest lepszy od zwierzęcego – trawienie tłuszczu wymaga wzmożonego wydzielania żółci. Największym obciążeniem dla wątroby są tłuszcze zwierzęce bogate w cholesterol. Z tego powodu warto ograniczyć ilość spożywanego mięsa i postawić głównie na tłuszcze pochodzenia roślinnego i ryby.
  • Alkohol tylko z umiarem – alkohol pity regularnie może doprowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby. Po pewnym czasie dochodzi do nieodwracalnych zniszczeń w komórkach hepatocytów, co prowadzi do tzw. marskości wątroby. Z tego powodu alkohol należy pić rzadko, a nawet zrezygnować z niego całkowicie.
  • Powolne jedzenie małych posiłków – spożywane przez nas posiłki powinny być niewielkie, gdyż jedzenie naraz dużych porcji nadmiernie obciąża wątrobę. Istotne jest także tempo, w którym jemy. Należy jadać spokojnie i dokładnie żuć wszystkie kęsy, gdyż tylko wtedy wątroba zdąży dostarczyć odpowiednią ilość żółci i przechwycić wszystkie szkodliwe substancje. Warto skorzystać również z przypraw, które czynią potrawy łatwiej strawnymi. Mowa tu o majeranku, jałowcu, kminku i oregano. Ograniczyć należy natomiast pieprz, curry i ostrą paprykę.
  • Warzywa służą wątrobie – gotowane warzywa są bardzo korzystne dla wątroby. Znaleźć w nich można wiele witamin i błonnik, czyli substancje usprawniające trawienie i wpływające na prawidłową przemianę materii.
  • Ostrożnie z lekami – nadużywanie leków bardzo mocno szkodzi wątrobie. Warto zrezygnować z farmaceutyków, które nie są konieczne. Z lekkim bólem głowy da się żyć, a uszkodzenia wątroby mogą być bardzo problematyczne.
  • Dobrze dobrana suplementacja – suplementy diety o odpowiednim składzie mogą wspomagać funkcjonowanie wątroby.

Ból wątroby – jak rozpoznać i leczyć objawy

Bóle wątroby występują głównie w wyniku uszkodzenia tego narządu. Dolegliwości pojawiają się dopiero w poważnych stanach chorobowych, więc gdy tylko zauważymy pierwsze symptomy, powinniśmy niezwłocznie skonsultować się ze specjalistą. Objawy pojawiają się przede wszystkim u osób, które nadużywają alkoholu lub przez wiele lat wykańczają organizm złą dietą. Najczęściej pojawiającym się problemem jest upośledzenie wytwarzania żółci i zdolności metabolicznych, które mogą doprowadzić do wielu niebezpiecznych powikłań.

Problemy z wątrobą nie są łatwe do wykrycia. Jest to spowodowane tym, że sam narząd nie jest unerwiony, a dopiero jego rozciągnięcie powoduje podrażnienie błony surowiczej (torebki wątroby) i prowadzi do bólu, który jest odczuwany po prawej stronie, tuż pod żebrami. Do rozciągnięcia dochodzi zazwyczaj w wyniku stłuszczania wątroby, jej zapalenia, marskości, torbieli lub nowotworu.

Warto pamiętać, że jeśli narząd nie jest do końca zdrowy, to pojawiają się także inne, dodatkowe objawy bólu wątroby. Wyróżnić możemy m.in:

  • bóle brzucha, nudności i wymioty
  • problemy z apetytem
  • powiększenie wątroby wyczuwalne przy dotyku
  • ogólne osłabienie organizmu
  • zaburzenia krzepnięcia krwi
  • liczne obrzęki

Leczenie wątroby to skomplikowane i trudne zadanie. Najważniejsza jest dobra diagnoza, od której zależeć będzie dalsze leczenie. Nie można czekać w nieskończoność – należy zgłosić się do lekarza jak najszybciej. Najczęściej stosuje się leczenie farmakologiczne, a w niektórych przypadkach (zakażenia wirusowe, autoimmunologiczne zapalenie wątroby) – docelowe. Najtrudniejsze przypadki leczone są operacyjnie.

Ból wątroby spowodowany jedzeniem lub jednorazowym nadmiernym spożyciem alkoholu, najlepiej łagodzić rozgrzaniem bolącego miejsca i masażem. Warto też zastanowić się nad profilaktyką, czyli zmiana diety oraz zastosowaniem suplementacji.

Artykuł powstał we współpracy z portalem http://essentiale.pl

Bibliografia:

  1. Wojciech. Sawicki: Histologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005, ISBN: 83-200-3127-3
  2. William Ganong: Fizjologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, ISBN: 978-83-200-3326-7
  3. Andrew Laughin: Dieta dla Wątroby. Wrocław: Astrum, 2017, ISBN: 978-83-64786-18-1
  4. Michelle Lai, Asha R. Kasaraneni, Zdrowa wątroba. Białystok: Vital, 2017, ISBN: 978-83-65846-16-7